Sun. Oct 17th, 2021

ประวัติความเป็นมาของรำไต

ประวัติความเป็นมาของรำไต รำไตหรือการฟ้อนไต เป็นศิลปะการร่ายรำที่แสดงออกถึงความเป็นเอกลักษณ์ของชาวไทใหญ่ หรือชาวไตในจังหวัดแม่ฮ่องสอน ที่แสดงออกถึงความอ่อนช่อย งดงามบ่งบอกถึงเอกลักษณ์ของชาวไต มีความสุภาพอ่อนน้อม ถวายความเคารพต่อผู้หลักผู้ใหญ่ ความพร้อมเพรียงในจังหวะการร่ายรำ ความละเอียดอ่อน ประณีตของท่วงท่าในการร่ายรำ

การแสดงรำไตได้เกิดขึ้นมาตั้งแต่สมัยก่อตั้งเมืองแม่ฮ่องสอน เป็นการร่ายรำถวายต่อเจ้าฟ้า เจ้าเมืองแม่ฮ่องสอน ตั้งแต่อดีตกาลเป็นต้นมา โดยได้จัดให้มีการรำไตถวายต่อหน้าพระพักตร์สัปดาห์ละ 1 ครั้ง ถือเป็นประเพณีสืบต่อกันมา จนกระทั่งเกิดสงครามโลกครั้งที่ 2 หลังสงครามโลกเสร็จสิ้นลงการปกครองของเมืองแม่ฮ่องสอนได้เปลี่ยนแปลงไปในด้านต่างๆ

ทำให้ศิลปะการรำไต ได้ห่างเหินไปช่วงระยะเวลาหนึ่ง ต่อมาได้มีการฟื้นฟูศิลปะการรำไตขึ้นมาอีกครั้ง โดยพ่อครูแก้ว และแม่ละหยิ่น ทองเขียว ได้รวบรวมฝึกสอน ฝึกซ้อมเยาวชน เด็กนักเรียนหญิงฝึกซ้อมศิลปะการรำไตขึ้นมา เพื่อเป็นเอกลักษณ์และการร่ายรำถวายรับเสด็จพระมหากษัตริย์ เจ้าฟ้า เจ้าเมือง ในงานบุญงานฉลองการกุศลต่างๆ

ตลอดจนเป็นการร่ายรำต้อนรับอาคันตุกะแขกบ้าน แขกเมือง ที่มาเยือนแม่ฮ่องสอนมาจนถึงปัจจุบัน ด้วยความรักในศิลปะและเพื่อเป็นเอกลักษณ์ของจังหวัดแม่ฮ่องสอน ปัจจุบันมี นางสุดานี เขื่อนรัตน์ ซึ่งเป็นผู้สืบทอดศิลปะการรำไต ได้มีส่วนสำคัญเป็นอย่างยิ่งต่อการสืบสานศิลปะการรำไตได้อย่างถูกต้องตามหลักแม่แบบฉบับการรำไต

โดยได้เผยแพร่แนะนำ ฝึกสอนให้แก่เยาวชนตามสถานที่และโรงเรียนต่างๆ ในเขตอำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน เพื่อเป็นการอนุรักษ์และสืบทอดต่อเยาวชนรุ่นหลังในอนาคต

ฟ้อนไต เป็นศิลปะการฟ้อนของชาวพื้นเมืองเหนือที่ได้รับอิทธิพลมาจากชนชาติไทยใหญ่ ฟ้อนกันทั่วไปแถบ จังหวัดแม่ฮ่องสอน และจังหวัดเชียงใหม่ที่มีชาวพื้นเมืองที่สืบเชื้อสายมาจากชนชาติไทยใหญ่มาแต่เดิม ซึ่งมีการฟ้อนโดยทั่วไปทั้งชายและหญิง

ผู้แสดง

ใช้ผู้หญิงแสดง ฟ้อนเป็นชุด ชุดหนึ่งประมาณ 12 คน หรือมากกว่านั้น

การแต่งกาย

นุ่งผ้าซิ่นไหมสีต่าง ๆ หรือนุ่งผ้าซิ่นที่มีดอกสดใส ยาวกรอมเท้า ใช้พับข้างหน้าแล้วขมวดเหน็บเอวข้างซ้ายหรือขวาตามถนัด เสื้อแขนยาวทรงกระบอก ตัวสั้นแค่เอวหรือสูงกว่าเอวเล็กน้อย ด้านหน้าป้ายข้างเป็นลักษณะเสื้อไต (หรือเสื้อพม่า) ติดกระดุม 3 เม็ด เกล้ามวยผมทรงสูงแล้วปล่อยชายผมลงมาไว้ข้าง ๆ มีผ้าคล้องคอยาว ๆ ปล่อยชายไว้ทั้ง 2 ข้าง

วิธีแสดงและการฟ้อน

วิธีแสดงฟ้อนไตนั้น ผู้ฟ้อนจะยืนเรียงแถวแล้วฟ้อนเช่นเดียวกับฟ้อนเมืองของพื้นเมืองเหนือ ท่าที่ใช้ฟ้อนเป็นลักษณะของไทยใหญ่ ต่อมานายแก้ว และนางละหยิ่น ทองเขียว ได้ใช้ท่าแม่บทของภาคกลางมาประกอบ และเรียงลำดับท่าการฟ้อนให้ต่อเนื่องกันเพื่อความสวยงาม

ดนตรีประกอบ

ดนตรีที่ใช้ประกอบการฟ้อน ถ้าเป็นการฟ้อนไตโดยทั่วไปจะใช้วงกลองมองเซิง

สำหรับการฟ้อนไตที่แม่ฮ่องสอนใช้วงดนตรีของไทยใหญ่ และเพลงไทยใหญ่ ประกอบการฟ้อน ไม่มีการขับร้อง เครื่องดนตรีมี

  1. กลอง (กลองเมา)
  2. ฆ้องแผง (มองวาย)
  3. ระนาดเหล็ก (ป้าดเหล็ก)
  4. แน (แนยี แนแวง แนแหง่)
  5. ฉิ่ง ฉาบ กรับ
  6. เป่าใบไม้